قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

4451

تاريخ الفي ( فارسى )

بود ملاذ و ملجأ مردم آن ولايت شد . دشمنان ايشان بغاية الغاية سراسيمه شدند . از همه بيشتر ملك غياث الدين وفادار كه اين نيكو خدمتى را دست آويز كرده هم در آن زمستان متوجه اردو بود در راه اين خبر شنيده به غايت اندوهگين شد . اما مراجعت نمىتوانست كرد . از همان جا كسان معتمد به هرات فرستاد كه جلاو خان را كه مثل او جوانى در آن روزگار در تمام الوس چنگيز خانى نبود ، به قتل آوردند و خود پشيمان پشيمان در قراباغ به شرف بساط بوسى مشرف شد ، و اما به واسطهء بغداد خاتون كار او از پيش نرفت و به حسب حكمى كه به او رسيد كه مادام كه تابوت‌هاى چوپان و جلاو خان را نياورد ، ورود در اردو موقوف باشد . او فرستاده تابوت‌ها را آوردند . پدر و پسر را با محملى كه به حجاز مىرفت روان ساختند . و سلطان چهل هزار دينار بر خرج محمل افزود ، [ مصرع : ] « خود كشته حافظ را خود تعزيه مىدارى » و در عرفات و ساير مناسك حج تابوت‌ها با محمل بود . [ 418 الف ] بعد از آن در روز عيد قربان بر آنها نماز گزارده در قبرستان بقيع نزديك به جناب امام حسن ( ع ) مدفون شد . امير چوپان ، اميرى بود متصف به جميع صفات كمال . شجاعت و سخاوت با هم جمع داشت . آب روان در مكه به حكم او جارى شد ؛ چه ، از عهد آدم ( ع ) تا آن وقت هيچ‌كس در مكه آب روان نشان نداده بود . مردى و مردانگى و جانسپارى او نسبت به خاندان مغول زياده از آن است كه به شرح و بيان راست آيد . امير چوپان را نه پسر بود . بزرگتر امير حسن « 1 » و آفتاب برآمد ممالك سلطان به وى تعلق داشت و وى را سه پسر بود : تالش و حاجى بيگ و قوچ حسين . « 2 » امير حسن و تالش به خوارزم رفتند و از آنجا پيش پادشاه الوس اوزبك رفتند ؛ و آنجا تربيت يافته كارهاى خوب و بهادرىها آنجا از ايشان ظاهر شد . حسن در جنگى زخم خورده درگذشت . و تالش به اجل طبيعى بمرد . و حاجى بيگ و قوچ حسين را [ پسر عمّش ] شيخ حسن كوچك و سليمان خان به قتل آوردند ، چنان كه گفته شود ان شاء اللّه تعالى . پسر دويم چوپان ، امير تيمورتاش است كه حاكم بالإستقلال ولايت روم بود . او را در مملكت روم كارهاى بزرگ شد و در وقت كشته شدن پدر و برادر ، در سيواس « 3 » بود . بعد از شنيدن اين خبر ، چندگاه در حصار لارنده « 4 » كه محكم‌ترين قلاع روم بود ، متحصّن شد و آخر پناه به ملك ناصر برد و هزار خادم صاحب حسن با خود داشت . به حسب ظاهر ملك ناصر در تعظيم او نهايت مبالغه به جاى آورد . اما چون تيمورتاش از ملك ناصر در حكومت مصر به

--> ( 1 ) . هر سه نسخه : امير حسين ( 2 ) . هر سه نسخه : يمرح . ( 3 ) . منابع غربى محلّى كه در آن‌جا خبر كشته شدن پدر شنيد قيساريّه نوشته‌اند . - تاريخ ايران ، كمبريج ، ج 5 ، ص 385 . ( 4 ) . قره‌مان كنونى .